OR-advies bij fusie, overname en gemeentelijke herindeling
Een fusie, overname, gemeentelijke herindeling of intensieve samenwerking tussen organisaties heeft vaak grote gevolgen. Voor de strategie en structuur van de organisatie, maar vooral ook voor de mensen die er werken. Juist daarom is een goede en tijdige betrokkenheid van de ondernemingsraad belangrijk.
MZ Services begeleidt ondernemingsraden en andere medezeggenschapsorganen bij fusies, overnames, gemeentelijke herindelingen en complexe samenwerkings- en verandertrajecten. We combineren kennis van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) met ervaring op het gebied van organisatieontwikkeling, strategie, financiën en veranderprocessen.
Daarbij kijken we niet alleen naar de juridische rechten van de OR. We helpen de ondernemingsraad vooral om die rechten effectief te gebruiken en daadwerkelijk invloed uit te oefenen op het proces en het uiteindelijke besluit.
MZ Services kent de wetten en regels, heeft veel ervaring met herindelingen en weet hoe je het spel speelt.” – OR Gemeente Stichtse Vecht
De rol van de ondernemingsraad bij een fusie of overname
Bij een fusie of overname gaat het vaak al snel over juridische constructies, financiële cijfers, synergievoordelen en nieuwe organisatiestructuren. Voor de ondernemingsraad zijn daarnaast andere vragen minstens zo belangrijk. Waarom is deze fusie of overname nodig? Welke alternatieven zijn onderzocht? Wat betekent het voorgenomen besluit voor de strategie, werkgelegenheid, arbeidsvoorwaarden, cultuur en inrichting van de organisatie? En hoe ziet de nieuwe medezeggenschap eruit?
De ondernemingsraad heeft bij fusies en overnames adviesrecht op grond van artikel 25 van de WOR. Dat geldt onder meer bij de overdracht van zeggenschap over een onderneming, het overnemen of afstoten van zeggenschap over een andere onderneming en het aangaan van een belangrijke duurzame samenwerking.
Belangrijk daarbij is het moment waarop de OR wordt betrokken. Het advies moet volgens de WOR op een zodanig tijdstip worden gevraagd dat het advies van de ondernemingsraad nog wezenlijke invloed kan hebben op het te nemen besluit.
Een OR die pas wordt ingeschakeld wanneer de belangrijkste afspraken feitelijk al zijn gemaakt, staat daarom al snel op achterstand.
Is bij jullie organisatie een fusie of overname in voorbereiding? Wacht dan bij voorkeur niet tot de formele adviesaanvraag op tafel ligt. MZ Services kan al in een vroeg stadium met de OR meedenken over positie, informatiebehoefte en strategie.
Waar moet de OR bij een fusie of overname op letten?
Een goede beoordeling van een fusie of overname gaat veel verder dan alleen de vraag of medewerkers hun baan behouden. De ondernemingsraad moet zich een oordeel kunnen vormen over het totale voorgenomen besluit én over de gevolgen daarvan.
MZ Services helpt de OR onder andere bij:
- het analyseren van de aanleiding, noodzaak en doelstellingen van de fusie of overname;
- het beoordelen van de businesscase, financiële onderbouwing en belangrijkste risico’s;
- het bepalen welke informatie de OR nodig heeft om tot een onderbouwd advies te komen;
- het beoordelen van de gevolgen voor medewerkers, functies, arbeidsvoorwaarden, werkdruk en organisatiecultuur;
- het formuleren van vragen, voorwaarden en alternatieven en het opstellen van een goed onderbouwd OR-advies;
- het maken van procesafspraken met de bestuurder over planning, geheimhouding, communicatie en betrokkenheid van de achterban;
- het voorbereiden van overleg en onderhandelingen met bestuurder, directie of andere betrokken partijen;
- het nadenken over de toekomstige medezeggenschapsstructuur na de fusie of overname.
Juist bij grote organisatieveranderingen komen strategie, financiën, organisatieontwikkeling en medezeggenschap bij elkaar. Onze adviseurs kijken daarom niet alleen naar het afzonderlijke adviesverzoek, maar naar het complete krachtenveld waarin de ondernemingsraad moet opereren.
OR-begeleiding tijdens het hele fusie- of overnametraject
Een fusieproces kent verschillende fasen. De rol van de ondernemingsraad verandert daarin mee.
In een vroeg stadium kan de OR bijvoorbeeld vooral behoefte hebben aan inzicht in het proces: welke besluiten worden wanneer genomen, welke partijen zitten aan tafel en op welk moment ontstaat het adviesrecht?
Later verschuift de aandacht naar de inhoud. Klopt de onderbouwing? Zijn de financiële verwachtingen realistisch? Wat zijn de personele gevolgen? Welke risico’s ziet de OR? En zijn er alternatieven waarmee dezelfde doelstellingen met minder negatieve gevolgen kunnen worden bereikt?
MZ Services kan de ondernemingsraad gedurende het gehele fusie- of overnametraject begeleiden. We lezen mee met stukken, analyseren adviesaanvragen, bereiden overleggen voor, helpen bij het formuleren van vragen en voorwaarden en ondersteunen bij het schrijven van het uiteindelijke advies.
Daarbij nemen wij de rol van de ondernemingsraad niet over. De OR blijft zelf aan het stuur. Onze taak is ervoor te zorgen dat de OR inhoudelijk goed voorbereid is, zijn positie kent en zijn invloed zo effectief mogelijk gebruikt.
Gemeentelijke herindeling en de OR
MZ Services heeft ruime ervaring met de begeleiding van ondernemingsraden bij gemeentelijke herindelingen, ambtelijke fusies en samenwerking tussen gemeenten.
Een gemeentelijke herindeling vraagt om een andere benadering dan een reguliere bedrijfsfusie. Gemeenten opereren immers binnen een politieke en bestuurlijke context. Het besluit om gemeenten bestuurlijk samen te voegen moet daarom worden onderscheiden van besluiten over de inrichting van de nieuwe ambtelijke organisatie en de gevolgen daarvan voor medewerkers. We hebben dan immers te maken met het Politieke Primaat.
Juist bij die vertaling van bestuurlijke besluitvorming naar de nieuwe organisatie krijgt de ondernemingsraad met belangrijke vraagstukken te maken. Denk aan de organisatiestructuur, het functiegebouw, de plaatsing van medewerkers, harmonisatie van regelingen, huisvesting, werkprocessen, managementstructuur, cultuur en de inrichting van de toekomstige medezeggenschap.
Onze adviseurs kennen deze bestuurlijke omgeving en begrijpen de bijzondere positie van een ondernemingsraad binnen een gemeente.
Gaat jullie gemeente herindelen, fuseren of intensiever samenwerken met andere gemeenten? Bekijk dan ook onze ondersteuning voor ondernemingsraden bij gemeenten of bespreek in een vrijblijvend gesprek welke aanpak bij jullie situatie past.
Ondersteuning door MZ Services: ook bij reorganisatie en organisatieverandering
Ook bij reorganisaties en organisatieveranderingen speelt de OR een belangrijke rol. Denk aan het beoordelen van de aanleiding, het analyseren van de plannen en de gevolgen daarvan, maar ook aan het overleg met het management en de achterban dat nodig is om te komen tot een goed advies. Bij MZ Services zijn we vaak intensief betrokken bij dit soort processen. Niet om de taak van de OR over te nemen, maar om de OR te ondersteunen en te adviseren over de mogelijkheden om invloed uit te oefenen.