Als OR-lid zet je je in voor je collega’s en de organisatie. Dat vraagt om betrokkenheid, tijd en soms ook moed om kritische vragen te stellen. De wetgever erkent dit en heeft daarom bijzondere bescherming geregeld voor OR-leden: de ontslagbescherming voor OR-leden. Maar wat houdt die bescherming precies in, en waar liggen de grenzen? Hieronder vind je de vijf belangrijkste dingen die je als OR-lid moet weten.
Wat ontslagbescherming betekent voor OR-leden
OR-leden genieten op grond van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) bijzondere bescherming tegen ontslag en andere vormen van benadeling. Deze ontslagbescherming voor de ondernemingsraad bestaat omdat OR-leden soms besluiten moeten aanvechten of kritische standpunten moeten innemen tegenover de werkgever. Zonder bescherming zou dat voor veel mensen te riskant zijn.
De bescherming geldt niet alleen voor ontslag, maar ook voor andere nadelige gevolgen van je OR-werk. Denk aan het niet krijgen van een promotie, het weigeren van een opleiding of het onterecht overplaatsen naar een andere functie. Als die benadeling terug te voeren is op jouw rol als OR-lid, is dat wettelijk niet toegestaan. Meer weten over de OR-rol en wat die inhoudt? Dat helpt je ook beter begrijpen waarom deze bescherming zo belangrijk is.
1: Ontslagbescherming geldt tijdens én na je OR-lidmaatschap
Een veelgehoord misverstand is dat de bescherming stopt zodra je OR-lidmaatschap eindigt. Dat klopt niet. De ontslagbescherming van een OR-lid geldt ook nog een periode nadat je lidmaatschap is afgelopen.
Concreet betekent dit dat je ook na je zittingstermijn nog beschermd bent tegen ontslag dat verband houdt met je eerdere OR-activiteiten. De gedachte hierachter is duidelijk: een werkgever die het OR-lid niet tijdens, maar kort na het lidmaatschap ontslaat, omzeilt anders eenvoudig de bescherming. De wet voorkomt dit door de bescherming te laten doorlopen. Hoe lang die nawerking precies duurt, hangt af van de omstandigheden en de rechter beoordeelt dit per geval.
2: De werkgever heeft toestemming nodig om je te ontslaan
Wil een werkgever een OR-lid ontslaan, dan kan dat niet zomaar. De werkgever heeft daarvoor toestemming nodig van het UWV of de kantonrechter, net als bij andere werknemers, maar de lat ligt voor OR-leden aanzienlijk hoger.
De reden voor ontslag mag namelijk geen verband houden met het OR-lidmaatschap of de uitoefening van OR-taken. De werkgever moet aantonen dat er een andere, legitieme reden is voor het ontslag. Dit maakt het in de praktijk een stuk moeilijker om een OR-lid te ontslaan. Als OR-lid kun je dus met meer zekerheid je werk doen, wetende dat je niet zomaar op straat kunt worden gezet vanwege je medezeggenschapsactiviteiten.
3: Bescherming geldt niet bij ernstig verwijtbaar gedrag
De ontslagbescherming is sterk, maar niet absoluut. Wanneer een OR-lid zich schuldig maakt aan ernstig verwijtbaar gedrag, vervalt de bescherming. Denk aan situaties zoals diefstal, ernstige agressie of grove schending van vertrouwelijkheid.
Het gaat hierbij om gedrag dat losstaat van de OR-functie zelf. De bescherming is er immers om te voorkomen dat iemand wordt ontslagen vanwege zijn medezeggenschapswerk, niet om wangedrag te beschermen. In de praktijk toetst de rechter streng of er werkelijk sprake is van ernstig verwijtbaar gedrag en of dat gedrag losstaat van de OR-rol. Als OR-lid hoef je je hier in de meeste gevallen geen zorgen over te maken, zolang je je gewoon aan de normale gedragsregels houdt.
4: Wat als de werkgever de regels toch overtreedt?
Stel dat een werkgever toch probeert een OR-lid te ontslaan of te benadelen vanwege zijn OR-werk. Wat kun je dan doen? De wet biedt verschillende mogelijkheden om je te verweren.
Als OR-lid kun je naar de kantonrechter stappen en vernietiging van het ontslag eisen. Dat betekent dat het ontslag ongedaan wordt gemaakt. Daarnaast kun je schadevergoeding eisen als je schade hebt geleden door de onrechtmatige handeling van de werkgever. Het is in zo’n situatie verstandig om juridisch advies in te winnen. Ook de OR zelf kan als orgaan optreden als de rechten van OR-leden worden geschonden. Weet je niet goed hoe je dit aanpakt? Professioneel advies kan je helpen de juiste stappen te zetten.
5: Bescherming geldt ook bij reorganisaties
Reorganisaties zijn een moment waarop de ontslagbescherming bij medezeggenschap extra relevant wordt. Juist in tijden van bezuinigingen of herstructureringen bestaat het risico dat OR-leden worden meegenomen in een ontslagronde, terwijl de werkelijke reden hun OR-activiteiten zijn.
De wet beschermt OR-leden ook in dit soort situaties. Een werkgever mag een OR-lid niet selecteren voor ontslag vanwege zijn OR-lidmaatschap. Als bij een reorganisatie blijkt dat de selectie is beïnvloed door iemands OR-rol, is dat in strijd met de wet. OR-leden hebben bij reorganisaties bovendien ook een inhoudelijke rol: de OR heeft adviesrecht bij belangrijke organisatorische wijzigingen. Meer weten over hoe de OR betrokken is bij organisatieontwikkeling? Dat is een belangrijk onderdeel van effectieve medezeggenschap.
Goed voorbereid als OR-lid aan de slag
Kennis van je rechten als ondernemingsraadslid is de basis voor effectief OR-werk. Weten dat je beschermd bent, geeft je de ruimte om je rol met vertrouwen te vervullen, ook als dat betekent dat je kritische vragen stelt of moeilijke standpunten inneemt. Maar kennis van ontslagbescherming is slechts één onderdeel van wat een OR-lid nodig heeft om goed te functioneren.
Hoe MZ Services helpt met OR-bescherming en medezeggenschap
Wij begrijpen dat OR-leden soms voor ingewikkelde situaties komen te staan, of het nu gaat om ontslagbescherming, reorganisaties of het uitoefenen van advies- en instemmingsrecht. Als gespecialiseerd advies- en trainingsbureau met bijna 20 jaar ervaring staan wij als persoonlijke en flexibele partner naast jouw OR.
- Wij bieden trainingen op maat voor OR-leden in alle sectoren, van basis tot verdieping
- Onze maatwerktrainingen sluiten aan bij de specifieke situatie en vragen van jouw OR
- We geven persoonlijk advies over de rechten en bevoegdheden van de OR, inclusief ontslagbescherming
- We denken mee als flexibele partner, ook bij complexe vraagstukken rondom reorganisaties of benadeling
- Onze trainingen zijn btw-vrij dankzij onze CRKBO-registratie
Wil je als OR-lid goed voorbereid aan de slag en zeker weten dat je jouw rol met vertrouwen kunt vervullen? Neem contact op met MZ Services voor persoonlijk advies en een vrijblijvend gesprek over de mogelijkheden.
