Het aantal leden van een ondernemingsraad wordt bepaald door de omvang van het personeelsbestand. De Wet op de ondernemingsraden (WOR) koppelt de grootte van de OR direct aan het aantal mensen dat in de onderneming werkzaam is. Hoe meer medewerkers, hoe groter de OR. Hieronder vind je antwoord op de meest gestelde vragen over de samenstelling en omvang van een ondernemingsraad.
Hoeveel leden moet een ondernemingsraad minimaal hebben?
Een ondernemingsraad bestaat wettelijk gezien uit minimaal drie leden. Dit minimum geldt voor ondernemingen met minder dan vijftig in de onderneming werkzame personen. Zodra een organisatie de grens van vijftig medewerkers bereikt, geldt een minimum van vijf OR-leden. Het exacte minimumaantal stijgt vervolgens mee met de bedrijfsgrootte.
De WOR stelt een bovengrens van 25 leden. Geen enkele ondernemingsraad hoeft of mag dus groter zijn dan 25 personen, ongeacht hoe groot de organisatie is. Dit maximum zorgt ervoor dat de OR slagvaardig blijft en effectief kan vergaderen en beslissen.
Wil je meer weten over hoe een OR functioneert en welke rechten daarbij horen? Op de thema’s medezeggenschap-pagina vind je uitgebreide informatie over de verschillende aspecten van ondernemingsraadwerk.
Hoe bepaalt de bedrijfsgrootte het aantal OR-leden?
De WOR hanteert een vaste staffel die de omvang van de ondernemingsraad koppelt aan het aantal werkzame personen in de onderneming. Hoe groter het personeelsbestand, hoe meer OR-leden de wet voorschrijft. Dit zorgt ervoor dat de vertegenwoordiging in verhouding blijft tot de omvang van de organisatie.
De wettelijke staffel ziet er als volgt uit:
- Minder dan 50 personen: 3 leden
- 50 tot 100 personen: 5 leden
- 100 tot 200 personen: 7 leden
- 200 tot 400 personen: 9 leden
- 400 tot 600 personen: 11 leden
- 600 tot 1000 personen: 13 leden
- 1000 tot 2000 personen: 15 leden
- Elk volgend duizendtal: 2 leden extra, tot een maximum van 25 leden
Deze staffel geldt als uitgangspunt. De OR en de ondernemer kunnen in het OR-reglement afspraken maken over een afwijkend aantal leden, maar daar is wel toestemming van de ondernemer voor nodig. Meer hierover lees je in de volgende sectie.
Mag een ondernemingsraad meer leden hebben dan wettelijk vereist?
Ja, een ondernemingsraad mag afwijken van het wettelijk voorgeschreven aantal leden, maar alleen met toestemming van de ondernemer. Deze afwijking wordt vastgelegd in het OR-reglement. Het is dus mogelijk om zowel meer als minder leden te hebben dan de wet standaard voorschrijft, zolang beide partijen het daarover eens zijn.
Naast een afwijkend ledenaantal kan de OR in het reglement ook bepalen dat voor een of meer leden een plaatsvervanger wordt gekozen. Een plaatsvervangend OR-lid heeft dezelfde rechten en verplichtingen als het lid dat hij of zij vervangt. Dit is een handige manier om continuïteit te waarborgen, bijvoorbeeld bij ziekte of tijdelijke afwezigheid van een OR-lid.
Het aanpassen van de OR-samenstelling vraagt om goede afspraken en een helder reglement. Een maatwerktraining kan helpen om de OR optimaal in te richten op de specifieke situatie van jouw organisatie.
Wat gebeurt er als het personeelsbestand krimpt of groeit?
Wijzigingen in het personeelsbestand hebben geen directe invloed op de omvang van de OR tijdens een lopende zittingsperiode. De wet bepaalt uitdrukkelijk dat het aantal OR-leden niet kan worden gewijzigd op grond van een toe- of afname van het aantal werkzame personen zolang de zittingstermijn loopt. De samenstelling blijft dus stabiel gedurende de gehele zittingsperiode.
Pas bij de volgende OR-verkiezingen wordt opnieuw gekeken naar de actuele omvang van het personeelsbestand. Op dat moment bepaalt het dan geldende aantal werkzame personen hoeveel leden de nieuwe OR moet tellen. Een organisatie die sterk is gegroeid of gekrompen, ziet dit dus pas terug in de eerstvolgende verkiezingsronde.
Dit betekent ook dat een OR die halverwege een zittingsperiode te maken krijgt met een grote reorganisatie of fusie, in omvang gelijk blijft. Wel kunnen er inhoudelijk grote uitdagingen ontstaan. Bij complexe vraagstukken zoals reorganisaties is goede begeleiding waardevol. Bekijk wat professioneel advies voor jouw OR kan betekenen.
Wie tellen mee voor de berekening van de OR-omvang?
Voor de berekening van de OR-omvang tellen alle personen mee die op basis van een arbeidsovereenkomst of publiekrechtelijke aanstelling in de onderneming werkzaam zijn. Dat zijn niet alleen vaste medewerkers, maar ook parttimekrachten, tijdelijke medewerkers en stagiairs. Ook uitzendkrachten en gedetacheerden kunnen onder bepaalde voorwaarden meetellen.
De telling is dus breder dan veel mensen denken. Een paar belangrijke punten:
- Parttimers tellen volledig mee, ongeacht het aantal uren dat ze werken
- Tijdelijke krachten worden meegeteld zolang ze werkzaam zijn in de onderneming
- Stagiairs tellen in principe ook mee voor de berekening
- Uitzendkrachten en gedetacheerden kunnen door de ondernemer en OR gezamenlijk worden aangemerkt als werkzame personen, wat invloed heeft op de telling
De werkgever is verplicht een OR in te stellen zodra de grens van vijftig werkzame personen wordt bereikt, ook als dit aantal regelmatig fluctueert. Wie stemrecht heeft en wie zich verkiesbaar kan stellen, is overigens een apart vraagstuk. Kiesgerechtigd zijn personen die ten minste drie maanden in de onderneming werkzaam zijn geweest. Voor uitzendkrachten en gedetacheerden geldt een langere termijn van achttien maanden. Meer weten over de achtergrond van medezeggenschap en waarom het loont om actief te zijn in de OR? Lees dan verder op de pagina waarom in de OR.
Hoe MZ Services helpt bij de samenstelling van jouw ondernemingsraad
De regels rondom de omvang van een ondernemingsraad lijken op het eerste gezicht eenvoudig, maar in de praktijk roepen ze regelmatig vragen op. Denk aan twijfels over wie er precies meetelt, hoe je een afwijkend ledenaantal vastlegt of hoe je de OR goed inricht na een periode van groei of krimp. Wij helpen ondernemingsraden en organisaties hier concreet mee verder.
Wat wij voor jouw OR kunnen betekenen:
- Persoonlijk advies over de juiste OR-samenstelling, afgestemd op de specifieke situatie van jouw organisatie
- Begeleiding bij het opstellen of aanpassen van het OR-reglement, inclusief afspraken over ledenaantallen en plaatsvervangers
- Trainingen op maat voor nieuwe en ervaren OR-leden, van starttrainingen tot verdieping in complexe vraagstukken
- Flexibele ondersteuning als sparringpartner bij reorganisaties, fusies of andere situaties die de OR raken
MZ Services werkt als een flexibele partner die snel kan schakelen en altijd persoonlijk advies geeft dat aansluit bij jouw organisatie, cultuur en vraag. Neem gerust contact op via onze contactpagina en ontdek wat we voor jouw OR kunnen doen.
