Arbo in beweging: ontwikkelingen voor ondernemingsraden in 2026 

Door Marijn Koole

Het voorjaar is weer begonnen! Voor mij het seizoen om eropuit te gaan. Die beweging geeft energie en ook ruimte om na te denken over gezond zijn, en blijven. Bruggetje: juist daar gaat goed arbobeleid over. 

De wereld van arbeidsomstandigheden staat ook niet stil. Sinds 2025 is er een flink aantal veranderingen in wet- en regelgeving. Voor ondernemingsraden, arbo-commissies en ambtelijk secretarissen is dat goed nieuws én een uitdaging. Goed nieuws, omdat de positie van werknemers en medezeggenschap op meerdere punten wordt versterkt. Een uitdaging, omdat je als ondernemingsraad in beweging wil blijven: wat verandert er precies, en wat betekent dat voor jullie organisatie? 

In dit artikel zet ik de belangrijkste ontwikkelingen sinds 2025 voor je op een rij. Praktisch, overzichtelijk en direct bruikbaar voor de overlegtafel, met suggesties voor concrete gesprekken binnen jullie organisatie. 

Bij diverse regels verschuift de focus van gedetailleerde normen naar meer eigen verantwoordelijkheid voor werkgevers. Een voorbeeld is de uitwerking van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Minder concrete normen dus, zoals in het eerdere Bouwbesluit, en meer aantonen dat werk echt veilig en gezond is georganiseerd. 

Voor de ondernemingsraad betekent dit bij huisvestingsvragen: minder kijken naar de vraag of een norm wordt gehaald, maar juist in gesprek gaan aan de hand van vragen als: 

• Wat is de visie van de organisatie op gezondheid?
• Hoe kunnen we zien of maatregelen werken?
• Welke impact zien medewerkers zelf? 

Evengoed zijn concrete normen niet verdwenen. Zo is per april 2026 de Regeling Gevaarlijke Stoffen aangepast. Ook reprotoxische stoffen, die invloed hebben op de voortplanting, zijn toegevoegd. Daarbij zijn er nieuwe grenswaarden voor onder andere lood en diisocyanaten. 

Tenslotte verandert er iets rond de meldplicht van arbeidsongevallen. Bij ingeleende arbeid krijgen zowel de inlenende als de uitlenende organisatie de plicht om een ongeval bij de Arbeidsinspectie te melden.

Plan een periodiek overleg met HR, de preventiemedewerker en facilitair verantwoordelijke over gezondheid, veiligheid en nieuwe wetgeving. Zo blijft arbo structureel op de agenda. 

Wil je als ondernemingsraad sterker in gesprek over arbeidsomstandigheden en instemmingsrecht? MZ Services ondersteunt ondernemingsraden met praktische trainingen en begeleiding rondom arbo en medezeggenschap.

Bekijk onze trainingen

Per 1 januari 2026 kan de Arbeidsinspectie handhaven als werknemers onvoldoende worden betrokken bij arbobeleid. Dat klinkt subtiel, maar is het niet. Het benadrukt dat medezeggenschap geen formaliteit is, maar een serieuze gesprekspartner. 

Daarnaast verandert in de Arbowet de formulering van overleggen met naar raadplegen van de werknemersvertegenwoordiging, bijvoorbeeld bij RI&E, arbodienstverlening en BHV-organisatie. Voor zover dat nodig was, is dit een extra reden om over arbo ook echt een gesprek te voeren tussen OR en bestuurder. 

Dat maakt het gesprek tussen bestuurder en ondernemingsraad nog belangrijker. Denk aan vragen zoals: 

• Wat maakt voor collega’s een prettige werkplek? 
• Welke effecten verwachten medewerkers van nieuwe maatregelen? 
• Welke signalen hoort de ondernemingsraad vanuit de organisatie? 

Benieuwd hoe jullie ondernemingsraad meer invloed kan uitoefenen op arbobeleid? Marijn Koole denkt graag mee over een aanpak die past bij jullie organisatie.

  Neem contact op

Psychosociale arbeidsbelasting blijft een belangrijk thema. Sociale veiligheid speelt hierin een steeds grotere rol. 

Organisaties met 10 of meer werknemers moesten sinds begin 2025 al beschikken over een vertrouwenspersoon. Daarnaast krijgen werkgevers straks ook de verplichting om een gedragscode ongewenst gedrag op te stellen. In deze gedragscode moet duidelijk worden beschreven welk gedrag wel en niet acceptabel is op de werkvloer. Denk hierbij aan pesten, seksuele intimidatie, discriminatie, agressie en geweld door collega’s of leidinggevenden.

Ook moeten organisaties medewerkers actief voorlichting geven over deze regels, zodat voor iedereen helder is wat er van elkaar verwacht wordt. Werkgevers krijgen ruimte om de gedragscode zelf vorm te geven, zolang deze voldoet aan de wettelijke basiseisen. Voor organisaties met minder dan 10 medewerkers geldt deze verplichting niet. Wanneer de wijziging van de Arbeidsomstandighedenwet precies ingaat, is op dit moment nog niet bekend.

Voor OR’en is dit straks een mooie aanleiding om door te vragen: is de regeling alleen op papier vastgelegd, of werkt deze ook daadwerkelijk in de praktijk? Dit kan een goed startpunt zijn voor het gesprek met de preventiemedewerker, bedrijfsarts en/of vertrouwenspersoon.

Arbo gaat al lang niet meer alleen over de kantoortuin of fabriekshal. Nieuwe werkvormen vragen om nieuwe regels. 

Hybride werken wordt structureel onderdeel van arbobeleid. Ook thuiswerken en digitale belasting, bijvoorbeeld door AI en voortdurende bereikbaarheid, krijgen meer aandacht. 

Mooie onderwerpen voor gesprek met ICT, HR, de bedrijfsarts of arbo-coördinator: 

• Welke impact heeft AI op werkdruk? 
• Welke teams ervaren de meeste digitale belasting? 
• Zijn er duidelijke afspraken over bereikbaarheid? 

In Europa wordt steeds vaker gesproken over wetgeving rondom bereikbaarheid buiten werktijd. Ook zonder wettelijke verplichting is dit een relevant gespreksonderwerp voor ondernemingsraden. Wat zijn eigenlijk werktijden als collega’s internationaal samenwerken? En welke afspraken passen bij jullie organisatie? 

Wil je sparren over hybride werken, werkdruk of de impact van AI op medewerkers? Marijn Koole ondersteunt ondernemingsraden bij het voeren van het juiste gesprek met bestuurder en organisatie.

Neem contact op met Marijn

Ook het Arbobesluit is aangepast. Werkgevers krijgen nadrukkelijker de opdracht om voorbereid te zijn op een pandemie. Denk aan continuïteitsplannen, beschermingsmiddelen en heldere protocollen. Dit is een mooi aanknopingspunt voor een geslaagd artikel-24-overleg. Wat doen we, mocht er een pandemie uitbreken? Welke rol kan de OR spelen als er onder tijdsdruk besluiten moeten worden genomen? 

De Europese richtlijn Duurzaamheidsrapportage (CSRD) wordt vanaf 2027 ingevoerd voor grote organisaties. Hoewel de regels worden versoepeld, blijft duurzaamheid een belangrijk onderwerp. De WOR roept ondernemingsraden nadrukkelijk op om duurzaamheid te stimuleren. Dat maakt dit een logisch gespreksonderwerp met bestuurder en milieucoördinator. 

Denk bijvoorbeeld aan vragen zoals: 

• Welke duurzaamheidsdoelen heeft de organisatie? 
• Hoe worden medewerkers hierbij betrokken? 
• Past duurzaam inzetbaarheidsbeleid binnen die visie? 

Ook de preventiemedewerker komt nadrukkelijker in beeld. In de Leidraad Preventiemedewerker wordt gewerkt aan hogere kwaliteitseisen, waaronder relevante scholing op minimaal mbo-niveau.

Voor veel OR’en is dit herkenbaar: de preventiemedewerker is cruciaal, maar krijgt niet altijd voldoende tijd, positie of middelen. Een goed moment dus om dat opnieuw te bespreken. Welke verwachting heeft de OR eigenlijk van de vaardigheden en kennis van de preventiemedewerker? En hoe voorkom je dat de preventiemedewerker alleen op zijn diploma wordt uitgezocht? 

De rode draad is duidelijk: arbo wordt breder, actueler en strategischer. Het gaat niet alleen meer over fysieke veiligheid, maar ook over mentale gezondheid, sociale veiligheid, thuiswerken, inzetbaarheid en crisisvoorbereiding. 

Ik ben Marijn Koole, trainer en adviseur bij MZservices. Ik help ondernemingsraden, arbocommissies en ambtelijk secretarissen om arbo-thema’s begrijpelijk, praktisch en effectief op te pakken. 

Mijn advies aan ondernemingsraden en arbocommissies: 

1. Actualiseer jullie arbo-agenda  
2. Controleer of regelingen aansluiten op nieuwe wetgeving  
3. Betrek medewerkers actief bij signalen en oplossingen  
4. Investeer in kennis van OR-leden en commissieleden  
5. Gebruik instemmingsrechten waar nodig