Zeggenschap in de zorg versterken

Door: Rolf de Wilde

De Monitor Zeggenschap 2025 van Accuralis (Monitor Zeggenschap-Resultaten – Accuralis) laat zien dat zeggenschap in zorg en sociaal domein steeds nadrukkelijker op de agenda staat. Professionals ervaren meer betrokkenheid en invloed dan voorheen, maar geven tegelijkertijd aan dat zij meer zeggenschap willen dan nu daadwerkelijk wordt gerealiseerd.

Met name als het gaat om invloed op beleid dat het dagelijks werk raakt, professionele ontwikkeling en personeelsbeleid en werkorganisatie, geven professionals aan dat zij meer zeggenschap willen dan nu daadwerkelijk wordt gerealiseerd.

Voor veel organisaties en professionele adviesraden roept dat een herkenbare vraag op:
Hoe vertaal je deze inzichten naar structurele invloed in de praktijk?

De kracht van de Monitor Zeggenschap is dat zij patronen blootlegt: niet alleen waar zeggenschap groeit, maar ook waar deze blijft steken. In veel organisaties zien we dat zeggenschap wel formeel is belegd, maar onvoldoende doorwerkt in besluitvorming, dat adviesraden worden betrokken zonder dat hun invloed structureel is georganiseerd en dat bestuurders wel ruimte willen geven, maar zoeken naar duidelijke afspraken en kaders.

De monitor bevestigt daarmee wat veel VAR-en , PAR-en VVAR-en dagelijks ervaren: zeggenschap is geen kwestie van goede wil, maar van professionele inrichting.

De Monitor Zeggenschap 2025 biedt waardevolle inzichten. Maar zonder vervolg blijven die inzichten hangen in rapporten, gesprekken en voornemens. De echte vraag na de monitor is:
1. Wat betekent dit voor de rol en positie van de professionele adviesraad?
2. Waar ligt het mandaat en hoe wordt dat benut?
3. Hoe zorgen we dat adviezen ook daadwerkelijk invloed hebben op besluiten?

Juist op dit punt zoeken veel organisaties naar begeleiding bij het implementeren van zeggenschap in de zorg.

Bij MZ Services begeleiden wij organisaties en professionele adviesraden bij het versterken en professionaliseren van zeggenschap. Daarbij werken we aan de randvoorwaarden die nodig zijn om invloed duurzaam te maken.
1. Heldere rol, positie en mandaat
Zeggenschap vraagt om duidelijkheid. In onze begeleiding en trainingen werken we met adviesraden aan:

• Rolvastheid en positionering
• Het onderscheid tussen meedenken, adviseren en beïnvloeden
• Het gesprek over mandaat met bestuur en management

Dit vormt de basis voor effectieve zeggenschap.

2. Van monitor-uitkomsten naar concrete actie
Veel adviesraden zoeken ondersteuning bij het vertalen van monitorresultaten naar:

• Concrete prioriteiten
• Realistische actie- en jaarplannen
• Een duidelijke agenda richting bestuur

Wij begeleiden dit proces, zodat de uitkomsten van de Monitor Zeggenschap leiden tot gerichte keuzes en zichtbare stappen.

3. Training en adviesvaardigheden voor professionele adviesraden
Invloed uitoefenen vraagt vakmanschap. Denk aan:

• Het formuleren van scherpe, goed onderbouwde adviezen
• Het voeren van het juiste gesprek op het juiste moment
• Omgaan met spanning en tegengestelde belangen

Onze trainingen voor VAR, VVAR en andere professionele adviesraden zijn gericht op bestuurlijke effectiviteit en praktische toepasbaarheid.

4. Zeggenschap verankeren in Governance en besluitvorming
Zeggenschap werkt alleen als zij onderdeel is van de bestuurlijke inrichting. Wij ondersteunen organisaties bij:

• Het inrichten van werkbare overleg- en besluitvormingsstructuren
• Afspraken over opvolging en terugkoppeling van adviezen
• De verbinding tussen zeggenschap, Governance en medezeggenschap

Zo wordt zeggenschap geen los thema, maar een vast onderdeel van hoe besluiten tot stand komen.

De Monitor Zeggenschap 2025 laat zien dat er beweging is. De volgende stap is zorgen dat zeggenschap blijvend effect heeft op beleid en praktijk. Dat vraagt om professionele adviesraden met een duidelijke positie, heldere afspraken over invloed en doorwerking en gerichte training en begeleiding.