Mag je digitaal stemmen bij OR-verkiezingen?

Door: Judith van Duivenboden

Voor het laatst inhoudelijk gecontroleerd op 18 oktober 2026

OR-verkiezingen zijn een belangrijk onderdeel van de medezeggenschap. Medewerkers kiezen immers zelf wie hen in de ondernemingsraad vertegenwoordigt. Maar moet dat altijd met een papieren stembiljet, of mag je ook digitaal stemmen?

Voor organisaties waar medewerkers op verschillende locaties werken, regelmatig thuiswerken of onregelmatige diensten draaien, kan digitaal stemmen een aantrekkelijke oplossing zijn. Toch kun je niet zomaar een online vragenlijst rondsturen en medewerkers laten stemmen. De Wet op de ondernemingsraden (WOR) stelt eisen aan de verkiezingen, ongeacht of die digitaal of op papier plaatsvinden.

In dit artikel leggen we uit wanneer digitaal stemmen bij OR-verkiezingen is toegestaan, welke voorwaarden gelden en waar je bij de organisatie rekening mee moet houden.

Ja. Digitaal stemmen bij OR-verkiezingen is toegestaan, mits het verkiezingsproces aan de wettelijke eisen voldoet.

Artikel 9 lid 1 WOR schrijft voor dat de verkiezing van OR-leden plaatsvindt via een geheime schriftelijke stemming. Dat betekent niet dat een papieren stembiljet verplicht is. Ook een elektronische stemming kan aan deze wettelijke eis voldoen.

Wel moet de geheimhouding van de stemmen gewaarborgd blijven. Daarnaast moet het stemsysteem betrouwbaar zijn en moet achteraf gecontroleerd kunnen worden of de verkiezingen volgens de regels zijn verlopen.

De ondernemingsraad stelt op grond van artikel 10 WOR in zijn reglement regels vast voor de kandidaatstelling, de inrichting van de verkiezingen en het vaststellen van de uitslag. Wanneer de OR digitaal wil stemmen, moet het reglement daarin voorzien en moet ook de digitale stemprocedure goed zijn geregeld.

Bij de verkiezing van de allereerste ondernemingsraad ligt dat anders. Dan is de ondernemer verantwoordelijk voor de voorbereiding van de verkiezingen en stelt hij eerst een voorlopig OR-reglement vast, nadat de betrokken vakbonden over het ontwerp zijn gehoord. Lees hierover ook ons artikel OR oprichten: zo start je een ondernemingsraad stap voor stap.

De ondernemer moet de verkiezingen faciliteren. De kosten die redelijkerwijs noodzakelijk zijn voor het functioneren van de OR komen op grond van artikel 22 WOR voor zijn rekening. Daaronder kunnen ook de kosten van een geschikt digitaal verkiezingssysteem vallen.

Bij digitale OR-verkiezingen gelden in wezen dezelfde uitgangspunten als bij verkiezingen met papieren stembiljetten. De stemming moet geheim, betrouwbaar en eerlijk verlopen. Bij digitale verkiezingen vraagt dat om extra aandacht voor de techniek, de beveiliging en de bescherming van persoonsgegevens.

Een digitaal stemsysteem moet daarom in ieder geval aan de volgende voorwaarden voldoen:

• Geheimhouding: Het stemgeheim moet zijn gewaarborgd. De identiteit van een kiezer mag niet aan diens stemkeuze kunnen worden gekoppeld.
• Toegang voor kiesgerechtigden: Alleen medewerkers die volgens de WOR en het OR-reglement stemgerechtigd zijn, mogen deelnemen. Dat moet op een betrouwbare manier worden gecontroleerd.
• Voorkomen van dubbele deelname: Iedere kiesgerechtigde mag slechts één keer van zijn eigen stemrecht gebruikmaken. Het aantal stemmen dat iemand op kandidaten mag uitbrengen, hangt af van het gekozen verkiezingsstelsel en het OR-reglement.
• Betrouwbaarheid: Uitgebrachte stemmen moeten correct worden geregistreerd, bewaard en geteld. Onbevoegde wijzigingen moeten worden voorkomen.
• Toegankelijkheid: Alle kiesgerechtigde medewerkers moeten daadwerkelijk de gelegenheid hebben om hun stem uit te brengen, ook wanneer zij beperkte digitale vaardigheden hebben of niet over een eigen computer beschikken.
• Controleerbaarheid: De OR moet kunnen vaststellen of de verkiezingen correct zijn verlopen, zonder dat daarbij het stemgeheim verloren gaat.

Voor het bepalen van de kiesgerechtigden geldt in beginsel een wettelijke termijn van drie maanden werkzaam zijn in de onderneming. Voor uitzendkrachten en gedetacheerden die onder de regeling van artikel 1 lid 3 sub a WOR en artikel 7:690 BW vallen, geldt bij de inlener doorgaans een termijn van 18 maanden. Ook kunnen onder voorwaarden andere groepen werkenden kiesrecht hebben.

De precieze voorwaarden en uitzonderingen lees je in ons artikel Wie mag stemmen bij OR-verkiezingen?.

Verder is het belangrijk dat het OR-reglement aansluit bij de gekozen digitale stemprocedure. Het SER-Voorbeeldreglement ondernemingsraden bevat hiervoor voorbeeldbepalingen.

Het is verstandig om de digitale verkiezingsprocedure vooraf zorgvuldig te laten beoordelen. Daarmee beperk je het risico op fouten en discussies over de geldigheid van de verkiezingen.

Digitale OR-verkiezingen vragen om een zorgvuldige voorbereiding. Niet alleen het stemsysteem moet goed functioneren, ook de kandidaatstelling, het verkiezingsregister, de communicatie en het vaststellen van de uitslag moeten op orde zijn.

Begin met het controleren van het OR-reglement. Staat daarin al een regeling voor digitaal stemmen of moet het reglement worden aangepast? Kijk niet alleen naar de wijze van stemmen, maar ook naar het tellen van de stemmen, het vaststellen van de uitslag en de omgang met stemgegevens.

De zittende ondernemingsraad is verantwoordelijk voor de organisatie van de volgende verkiezingen. Hij kan daarvoor een verkiezingscommissie instellen. Het is verstandig dat de personen die de stemming organiseren en controleren onafhankelijk kunnen optreden en dat mogelijke belangenconflicten worden voorkomen.

Vervolgens moet een geschikt digitaal stemsysteem worden gekozen. De SER adviseert om de uitvoering van digitale verkiezingen bij voorkeur uit te besteden aan een gecertificeerde externe partij.

Dat is geen wettelijke verplichting, maar wel een verstandige keuze. Een gespecialiseerd systeem biedt doorgaans betere mogelijkheden om de identiteit van de kiezer en diens stemkeuze gescheiden te houden, dubbele deelname te voorkomen en de verkiezingsuitslag te controleren.

Een zelfgemaakte enquête via internet is daarvoor niet geschikt. De SER wijst er uitdrukkelijk op dat zo’n oplossing niet aan de vereiste waarborgen voldoet.

Maak bij het inschakelen van een externe leverancier ook duidelijke afspraken over de verwerking en beveiliging van persoonsgegevens. Wanneer de leverancier als verwerker optreedt, is een verwerkersovereenkomst nodig. Controleer daarnaast hoe lang de gegevens worden bewaard, wie toegang heeft en hoe de gegevens na afloop worden verwijderd.

Begin op tijd met deze voorbereidingen. In ons draaiboek voor OR-verkiezingen vind je een praktische planning vanaf 15 weken vóór de verkiezingsdatum.

Informeer de medewerkers ruim van tevoren over de verkiezingen. Leg uit wanneer de stemming plaatsvindt, hoe het systeem werkt en op welke manier zij toegang krijgen tot de digitale stembus.

Zorg ervoor dat medewerkers weten bij wie ze terechtkunnen wanneer ze problemen ondervinden met het stemmen. Denk bijvoorbeeld aan een toegangscode die niet werkt of een medewerker die niet over de benodigde digitale middelen beschikt.

Niet iedereen is even digitaal vaardig. Daarom is het verstandig om passende ondersteuning te organiseren, bijvoorbeeld met een stemcomputer op een toegankelijke locatie of een andere voorziening waarmee medewerkers zelfstandig en geheim kunnen stemmen. Een afzonderlijk papieren stembureau is niet altijd verplicht, maar kan afhankelijk van de organisatie en het reglement een goede oplossing zijn.

Test het stemsysteem voordat de verkiezingen beginnen. Controleer of alle kiesgerechtigde medewerkers toegang hebben, of stemmen correct worden verwerkt en of het systeem dubbele deelname voorkomt.

Ook na afloop is zorgvuldigheid belangrijk. De uitslag moet volgens het OR-reglement worden vastgesteld en bekendgemaakt. Daarnaast moeten de gegevens van de digitale stemming niet langer worden bewaard dan noodzakelijk. Het SER-Voorbeeldreglement gaat voor de met stembiljetten vergelijkbare digitale stemgegevens uit van verwijdering drie maanden na het vaststellen van de uitslag.

Digitaal stemmen kan de organisatie van OR-verkiezingen eenvoudiger maken. Toch zijn er naast voordelen ook aandachtspunten. Of digitaal stemmen de beste keuze is, hangt af van de organisatie, de medewerkers en de mogelijkheden om het verkiezingsproces zorgvuldig in te richten.

Een belangrijk voordeel is de toegankelijkheid. Medewerkers hoeven niet op een bepaald moment naar een fysiek stembureau te komen, maar kunnen binnen de vastgestelde stemperiode vanaf verschillende locaties hun stem uitbrengen.

Dat is vooral aantrekkelijk voor organisaties met meerdere vestigingen, thuiswerkers of medewerkers die onregelmatige diensten draaien.

Digitaal stemmen kan bovendien bijdragen aan een hogere opkomst, omdat het eenvoudiger wordt om deel te nemen. Een hogere opkomst is overigens niet vanzelfsprekend. Ook de bekendheid van de kandidaten, de communicatie en het vertrouwen in de OR spelen daarbij een belangrijke rol.

Daarnaast kan het tellen van de stemmen sneller verlopen en kan de uitslag eerder worden vastgesteld. Ook kan het aantal fysieke stembureaus worden beperkt. Dat kan kosten besparen, al moet daar natuurlijk wel de investering in een betrouwbaar digitaal systeem tegenover staan.

De grootste uitdaging is het waarborgen van een betrouwbare en geheime stemming. Technische storingen kunnen het verkiezingsproces verstoren en in het ergste geval leiden tot discussie over de geldigheid van de verkiezingen.

Ook de beveiliging verdient aandacht. Het stemsysteem moet goed beschermd zijn tegen onbevoegde toegang en manipulatie. Bovendien moet worden voorkomen dat de identiteit van medewerkers kan worden gekoppeld aan hun stemkeuze.

Daarnaast zijn niet alle medewerkers even vertrouwd met digitale systemen. Wanneer onvoldoende ondersteuning beschikbaar is, bestaat het risico dat bepaalde groepen medewerkers minder gemakkelijk kunnen deelnemen.

Tot slot kunnen de kosten van een betrouwbaar stemsysteem, vooral bij kleinere organisaties, hoger uitvallen dan die van een traditionele papieren verkiezing.

Digitaal stemmen is dus niet per definitie goedkoper of beter. Het kan een uitstekende oplossing zijn, zolang de organisatie ervan zorgvuldig gebeurt en medewerkers vertrouwen hebben in het verkiezingsproces.

MZ Services ondersteunt ondernemingsraden en organisaties bij het voorbereiden en organiseren van OR-verkiezingen. Dat geldt voor traditionele verkiezingen, maar ook voor verkiezingen waarbij medewerkers digitaal hun stem uitbrengen.

We helpen onder meer bij het beoordelen en aanpassen van het OR-reglement, het voorbereiden van de verkiezingsprocedure en het maken van keuzes over de manier van stemmen. Ook kunnen we ondersteunen bij de communicatie richting medewerkers en bij vragen over het kiesrecht en de kandidaatstelling.

Daarbij kijken we verder dan alleen de techniek. Een goede verkiezing moet niet alleen juridisch correct verlopen, maar ook bijdragen aan de betrokkenheid van medewerkers en het draagvlak voor de nieuwe ondernemingsraad.